Masna jetra kod mršavih osoba: tihi simptomi i zašto je rana prevencija presudna
Masna jetra se najčešće povezuje sa gojaznošću, ali ova dijagnoza sve češće pogađa i osobe koje imaju normalnu tjelesnu težinu. Upravo zato mnogi ne sumnjaju da bi mogli biti u riziku, pa se problem otkriva tek kada bolest uznapreduje.
Procjenjuje se da više od četvrtine odrasle populacije u svijetu ima neki oblik masne jetre, što je čini najčešćom hroničnom bolešću ovog organa. Posebno zabrinjava podatak da značajan procenat oboljelih čine osobe koje nisu gojazne, što dodatno otežava rano prepoznavanje problema.
Šta je masna jetra i kako nastaje
Zdrava jetra sadrži minimalnu količinu masti, obično manje od pet procenata. Kada se masno tkivo poveća iznad tog nivoa, govori se o steatozi, odnosno masnoj jetri.
Iako se višak kilograma smatra jednim od glavnih faktora rizika, masna jetra se može razviti i kod osoba normalne tjelesne mase. U tim slučajevima presudnu ulogu mogu imati:
- Insulinska rezistencija
- Povišeni trigliceridi i holesterol
- Genetska predispozicija
- Prekomjeran unos prostih šećera, posebno fruktoze
- Nedostatak fizičke aktivnosti
- Hronični stres i manjak sna
Drugim riječima, tjelesna težina nije jedini pokazatelj metaboličkog zdravlja.
Zašto je masna jetra podmukla
Jetra nema nervne završetke za bol, pa oštećenje može dugo napredovati bez izraženih simptoma. Upravo zbog toga se masna jetra često naziva tihom bolešću.
Najčešći, ali nespecifični simptomi mogu uključivati:
- Hronični umor i manjak energije
- Nadimanje i osjećaj težine u stomaku
- Blagu nelagodnost ispod desnog rebarnog luka
- Povišene jetrene enzime u laboratorijskim nalazima
Mnogi pacijenti problem otkriju slučajno, tokom rutinskih pregleda ili sistematskih kontrola.
Šta se dešava ako se ne reaguje na vrijeme
Ako se masna jetra ne prepozna i ne tretira, kod dijela pacijenata može napredovati u steatohepatitis, odnosno upalu jetre. Dugotrajna upala može dovesti do fibroze, stvaranja ožiljnog tkiva, a u najtežim slučajevima i do ciroze ili raka jetre.
Osim toga, masna jetra je povezana sa povećanim rizikom od:
- Dijabetesa tipa 2
- Srčanih i krvnožilnih bolesti
- Metaboličkog sindroma
Zbog toga je rano otkrivanje i promjena životnih navika od ključnog značaja.
Ko bi trebalo da obrati posebnu pažnju
Preventivni pregledi su posebno važni za osobe koje imaju:
- Povišen krvni pritisak
- Poremećaj masnoća u krvi
- Dijabetes ili insulinsku rezistenciju
- Porodičnu istoriju bolesti jetre
Jednostavni laboratorijski testovi i ultrazvuk abdomena često su dovoljni da ukažu na problem u ranoj fazi.
Može li se masna jetra izliječiti
Dobra vijest je da se masna jetra u velikom broju slučajeva može povući, posebno ako se otkrije na vrijeme i ako nije došlo do trajnih oštećenja.
Najvažnije mjere uključuju:
- Uravnoteženu ishranu sa smanjenim unosom šećera i industrijski prerađene hrane
- Redovnu fizičku aktivnost
- Održavanje stabilnog nivoa šećera i masnoća u krvi
- Kvalitetan san i upravljanje stresom
- Ograničavanje unosa alkohola
Ključ uspjeha leži u dosljednim i održivim promjenama, a ne u kratkoročnim dijetama ili naglim restrikcijama.
Zaključak
Masna jetra nije problem koji pogađa samo osobe sa viškom kilograma. Sve češće se javlja i kod mršavih ljudi, posebno onih sa metaboličkim poremećajima ili nezdravim životnim navikama.
S obzirom na to da simptomi mogu biti blagi ili potpuno izostati, redovni preventivni pregledi i briga o načinu života predstavljaju najbolju zaštitu. Pravovremena reakcija može spriječiti ozbiljne komplikacije i dugoročno sačuvati zdravlje jetre i cijelog organizma.
